You are here

Spørsmål

Kva er "det fri" og "public domain"?

Advokaten svarer

Publisert 4. april 2014, oppdatert 10. april 2014

Tekst, bilete, musikk og annan informasjon som ikkje er verna av opphavsrett eller nærståande rettar, er i det fri og åndsverklova legg i utgangspunktet ingen avgrensingar på kva du kan gjere med slik informasjon. På engelsk kallar ein dette for "public domain".

Informasjon kan vere i det fri av fleire grunnar:

  • Vernetida kan ha gått ut, som til dømes Edvard Griegs komposisjonar.
  • Informasjonen kan vere av ein type som ikkje blir verna av opphavsrett. Dette er tilfellet når informasjonen ikkje oppfyller kravet til originalitet. Les meir under: Kva er opphavsrett? Eit anna døme er at nokre kategoriar av verk, som til dømes lover og forskrifter, er unnateke frå vern etter særreglar i § 9 i åndsverklova.
  • Opphavsmannen kan ha sagt frå seg opphavsretten.  Dette kan han gjere til dømes ved å erklære at verket er i det fri. Creative Commons Zero-erklæringa er eit døme på dette.

Etter norsk rett er det usikkert om opphavsmannen gjennom å erklære at verket er i det fri, kan seie frå seg vernet han har mot ikkje å bli krenkt av andres bruk av verket, jf. åndsverklova § 3.

Når informasjon blir underlagd fribrukslisensar som til dømes Creative Commons lisensane eller GNU Free Documentation License, fell han ikkje i det fri. Her har opphavsmannen normalt rettar etter åndsverklova, men han har gjeve brukarane stor fridom til å utnytte verket.